Alco de Jong gaat op voor zijn derde Frysman-triatlon

1927-alco-de-jong’Je hoeve niet gek te wezen, maar ’t helpt àl’ - 3.8 kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen en 42.2 kilometer (een marathon) lopen. Ga er maar aan staan. Alco de Jong van de Nieuwebildtdijk waagt zich komend weekend weer aan de triatlon. Hij wil in Gaasterland voor de derde keer de Frysman tot een goed einde brengen. Je moet er een beetje gek voor zijn, om voor meer dan halve dag lang je grenzen op te zoeken. ”Je hoeve d’r niet gek foor te wezen, maar ’t  helpt àl!”

Door Gerard de Jong - Aan de muur achter de keukentafel op zijn boerderij aan de Nieuwebildtdijk hangen twee medailles. Ze zijn het bewijs van het voltooien van de Frysman, in 2015 en 2016: de Friese variant van de ’Ironman’, en de enige volwaardige Friese triatlon. Zo’n 4 km zwemmen, een marathon lopen, en  180km fietsen.  Alco de Jong (55) gaat zaterdag op voor zijn derde keer.
Vrijwilliger - De Bildtse agrariër heeft over steun niet te klagen: zijn gezin en trainingsmaten van de loopgroep en zwemtraining moedigen hem volop aan.  Toevallig schuift dochter Elze (17) aan tijdens het interview. Ze slaagde onlangs voor haar vwoexamen en is zaterdag vrijwilliger tijdens de Frysman.
”Ik most  wat doen na myn eksamen. An ’t eand fan de seumer gaan ik na Nij Seeland foor ’n jaar, om te werken en te raizen. Ik fyn hardlope sels niet echt leuk, maar omdat ôns hait metdoet bin ik frijwilliger bij de Frysman.” Waarom zoekt iemand dit soort grenzen op? Is hait Alco een beetje gek in het hoofd? Elze: ”Ja, dat  mot wel at je hier an metdoen!” Alco, lachend: ”Je hoeve d’r niet gek foor te wezen, maar ’t helpt àl.” 
’As leste over de streep’ - ”Ik hew altyd al interesse had in sporten. Fral de Almere triatlon trok myn belangstelling, maar ’t kwam d’r nooit fan om sels wat te doen.” Totdat hij in 1990 spontaan meedeed aan de Bildtse triatlon, die toen gehouden werd. ”De Bildtse triatlon waar ’n kwarttriatlon. Ik had ’n reesfyts, ’n swimbroek en ’n paar skoenen, en docht: ik doen met. Ik bin d’r hest sonder te trenen an begonnen en kwam as leste over de streep.
Maar ’t boeide mij  enorm. Hoe swaar ok, ’t lopen waar ontspanning foor mij. Ik had de boereplaats overnommen fan ôns hait, had ’t der smoordrok met, en Jacqueline en ik  kregen kines. Foor sporten had ik gyn tiid. Maar die Bildtse triatlon maakte wat los. In 2000 hew ik de Slachte deen en derna bin ik begonnen met hardlopen,  met fâlen en weer overeand kommen. Doe’t ik 12km in ’t uur lope kon, telde ik ’t soa ’s op en docht ik: dan doen ik soa’n 4 uren over ’n marathon. Der wou ik mij wel ’s an wage.” Het hardlopen bleef er wat bij, de jaren daarna, maar telkens bij de Slachtemarathon - in 2004 en 2008 - trok het wel weer om mee te doen. ”In 2012 sloat ik mij an bij de loopgroep fan Belkum en Stiens. Die waar opricht deur de oud-Froubuurtster Arjen Visserman (zeven keer Nederlands kampioen op de 400 meter, twee keer op de 200 meter, red.).
Ik had doe ok wat meer tiid. Soa’n loopgroep is dos ’n stok achter de deur.”
Frysman - In 2013 heeft De Jong de halve triatlon samen met twee kameraden in Almere volbracht. De planning was om in 2014 de hele daar te doen, maar blessureleed en een gebrek aan motivatie zette daar een streep door. Totdat hij hoorde dat er het jaar daarop de Frysman georganiseerd zou worden. ”Der mot ik bij weze, docht ik, ik mot sien dat ik der an metdoen kin. Goenent waren skeptys at dut wel goed organiseerd worre sou, maar ik had d’r wel fertrouwen  in, soa’n groat sportevenemint. De loop sou op saterdeg weze. De week derfoor hadden wij krekt ôfskaid nommen fan ôns mim, die’t sturven waar. Ik kon ’t  die saterdegs niet opbringe.
Maar deur ’t weer worde ’t ’n dâg útsteld. De sundegs waar ik d’r al klaar foor. Piet Jetze Faber gong met as coach. De start waar perfekt met ’n flak Iselmeer.  Maar later op de dâg kregen wij te maken met donderboien. In die boien waar ’t 18, 19 graden, met wynstoaten ant kracht 8, en even later waar ’t weer benaud met 28 graden.” Hij voltooide zijn eerste triatlon in 12 uren en 24 minuten.
’De knop most om’ - Dat de triatlon geen abc’tje is, bleek het jaar daarop. ”In 2016, ’n jaar later, deed ik weer met. Ik had ’t idee dat ik beter treend had, maar offens in ’t water foelde ik ’t al: dut wort ’m niet. ’t Waar koud, ik kwam niet foorút en most hest spoie. Dan begint ’t psychise gefecht met dysels. ’Atst  ferstandig bist, houst nou op,’ dinkst dan. Maar dou hoorst ok die ândere stim, die’t niet fan opgeven wete wil. Ekstra thermohimd an, ’t nag even ansien. Even  overlêg met de coach. En dan dochs maar beginne met fytsen, je hewwe nag ’n hele dâg om te gaan.
En doe kwam d’r inenen ’n moter foorbij, met  achterop ’n fotografe. Sij praatte wat op mij in, en foelde wel àn dat ik niet lekker in myn fel sat. Se bleef teugen my praten. En dat het echt ’n posityf effekt had.  Soa ok dat d’r leden fan de loopgroep Belkum an ’t parkoers stonnen, geweldig! Ik aksepteerde dat ’n goeie tiid d’r niet meer in sat, maar bin al deurgaan. De knop most om. Doe hew ik de finis haald.”
’Onbefangen’ - In 2017 sloeg De Jong vanwege gezondheidsproblemen de Frysman over. Vorig jaar was hij vrijwilliger bij het sportevenement, maar: ”Doe merkte  ik al gau: metdoen is feul leuker.” En dus doet hij dit jaar weer mee. De Jong is een diesel: ”Ik mot eerst op timperatuur komme. Ik staan d’r heel onbefangen in. Ik sien wel hoe’t ’t loopt. Je motte niet as ’n idioat na de finis toe wille.”
Alco weet zich gesteund door zijn dochters Elze en Aline en zijn vrouw Jacqueline. ”Elze is frijwilliger bij de Frysman en ôns oudste dochter Aline is frijwilliger bij de Gelreman op 24 augustus der’t ik ok an de start komme sil. Jacqueline is ok de hele dâg anwezig om te supporteren en om as coach bij de deurkomsten de goeie bidons met sportdrank en de juste etensbronnen an te geven.
Dat geeft steun. ’t Thúsfront mot d’r al achter staan.” Als hij de Frysman tot een goed einde brengt wil Alco zes weken later ook de Gelreman triatlon doen. En als het kan, drie weken daarna ook de triatlon van Almere: de zogenaamde Triple Dutch. Een flinke opgave.  ”At ik dat rêd weet ik niet. Maar ’t skeelt dat ik weet wer’t ik an begin. At ’t echt niet meer wil, dan motte je ophouwe. En dat hew ik wel ’s daan hoor. In 2017 bin ik na
45 km útstapt bij de 60 km fan Tessel. Ik kin wel ferstandig weze!”
’Koud biertsy’ - De Jong is de enige Bilkert die op 6 juli aan de start van de Frysman verschijnt. In 2016 was Laas Bonnema en in 2018 Arjen de Jong ook nog van  de partij. ”En ik mâg niet as leste aindige, want de leste krijt altyd ’n Frise flâg útraikt! Dat kin fansels niet, ’n Frise flâg,
Maar ik bin d’r klaar foor. Ik hou mij an ’n wat anpast eet- en drinkskema. Ik hew al inkele weken amper gyn drank had. Maar at ik saterdeg een keer over de finis bin, dan sien ik út naar ’n iiskoud, wit biertsy. Der hew ik nou al sin an!”
Op de foto: Alco de Jong.

Bildtse Post