’n Antwoord

bildtspraakfoto-douwe-swart-2 2013Ik bin bang. Dat waar ik froeger ok al. As antwoord op ’e fraag in myn lêste Bildtspraak, wil ik ’t folgende an jim kwyt. Ik hè niet ’n milygram liefde metkregen  fan ôns hait. Hij waar ’n egotripper fan ’t ergste soort, docht alleen om ’m sels, dee dingen die’t ’m sels noegde en had gyn gefoel foor syn naasten.

Hij  stak gau ’s an en kwam dan midden in ’e nacht dronken thús. Dan waar ’t huus in ’e Súdhoek te klain: raze, skreauwe en tiere wiles foesten ’t huusraad an  barrels sloegen. Ons mim fansels in alle staten en ik laai boven in bêd te trillen. Hij waar ’n onmooglik mîns die’t gyn liefde skinke kon en krejeerde  wanorde in ’t plak fan failighyd en dat lêste hè jonge kines norig om rustigan ouwer te worren.
Ouweloi mâge met hur doen en laten kines niet bang make. Ons mim het meer as hur best deen om d’r nag wat fan te maken, om mij ’n wêrm nêst te geven, maar hij het nooit ’n finger útstoken om mij in ’n beskermde omgeving opgroeie te laten. Ik waar bang fan ’m.
Wat hè ik as jonge faak hoopt daty doad waar. Ik wist dat ’e wereld, myn wereld beter weze sou at-y d’r niet meer waar. Ik kroop fort achter ’n gerdyn in ’n  groate donkere kast. Ik kon as klain kynd niet bedinke werom de sitewasy bij ôns thús soa waar soa-at-y waar. Ik sat letterlik in ’n hoek fan ’e kamer met ’n  boek onder myn neus, dat fertelde over ’n wereld die’t feul beter waar as die der’t ik in leefde. Dat noeme je fluchte: de realiteit fortdouwe met fiksy en faiten.  Je aigen wereld bouwe, eerst met legosteentsys, later met boeken over Beatles, geskidenis, Hitchcock, Kuifje, Einsteins heelal – ’n och soa groate  wereld, maar ik kon, soa onseker as ik waar, myn kappesiteiten niet omsette in diploma’s. Na ’n ruge roetsbaan bij ’n prot skoalen lâns, kwam ik op ’n punt in myn leven doe’t ik my ôffroeg: wat nou?
’n Betrekking op ’t belastingkantoor kwam ferbij, maar ’t ontbreken fan beskerming fan ’n faderfiguur in myn  jeugd brak my op. Onsekerhyd het mij der de kop kost. Ik funksjoneerde niet goed. Alleen in geselskap fan mînsen die’t ik blindelings fertrouwe kin, bin ik op myn plak, foel ik my failig. Sokke plakken binne d’r niet feul, maar se binne d’r!
In myn latere leven bin ik altyd op soek weest na sokke beskerming. Op maatskaplik flak fon ik die krekt doe’t ik halfweg de jaren negentig fan ’e forige  eeuw ’n baantsy kreeg op ’t gemeentehuus. Dêr kwam myn belangstelling foor history tot ontwikkeling. Dêr mocht ik mînsen met dieselde belangstelling  helpe in hur soektocht na faiten út ’t ferleden. ’t Waar súvver ’n eenmansôfdeling. Ik sat op ’n ailandsy, ’n fertroud en failig plakky. Ik fulde myn aigen aginda  in en waar och soa gelukkig.
Niet in ’t lêste plak deurdat ik met Tryntsy in ôns boatsy stapte. En doe met ’e herindeling ferdampte dat baantsy en de muur die’t mij beskerming boad en  der ston ik, nakend, koud, bang en senewachtig, wantrouwend, kwetsber. Maar ’n ramp komt selden alleen; Tryntsy fersturf an ’e gefolgen fan kanker. Se  het nag al metmaakt dat een mij fertelde dat ’e eks-man fan ôns mim overleden waar. Ik worde d’r niet wêrm of koud fan – ik had ’m hest myn hele leven in  myn hood al doad ferklaard. Maar ik most wel gúlle, fanwege myn onmacht en fanwege ’t fait hoe’t alles lopen is. Tryntsy saai doe: ”Dut is de eerste keer  dat ik sien da’stou gúlst.”
Ik sit nou al ’n mooi hut thús, nag altyd koud, bang en kwetsber, maar sont nijjaar bin ik in behanneling.
Ik wil wel weer ’s normaal funksjonere kinne.

Douwe Zwart

Bildtse Post