Junky

bildtspraakfoto-jan-de-grootDoe’t Gerard de Jong mij froeg om ok een keer in de seuven weken ’n kollum te skriven, hew ik even bedinktiid froegen. Niet foor niks. Mot ik ’t nou ferswige? Ant  eandsybeslút koas ik der doe foor. Dat Gerard sil fast opkeken hewwe doe’t hij as eerste myn bijdrage lâs.

Ik bin ferslaafd en laat mij skielk opnimme. Soa, dat is  d’rút. En at ik d’r nou útsmeten wor, dan hew ik dochs een keer helendal an de rechterkant fan bladsy 3 staan… Dat ik sou sêge, mînsen, ’t bêste maar weer…
“Ho, ho, niet soa rimpen, jonky.” Huh? Junky!? Saidestou der junky…? Klopt ok nag. Ni, drugs hew ik nooit brúkt en na sigretten hew ik nooit taald. Myn ferslaving is  de taal. Ik bin ’n taaljunky. En behoorlik ok. Ik nim alles deurnander hine: Bildts en Nederlâns. Op alles wat ik te lezen krij, kyk ik kritys na de tekst om te sien at d’r ok  spellings- en grammatikalefouten in sitte. D’r is echt nooit ’n keer dat ik dat niet doen. Op ’t werk, boek, in de app, frijwilligerswerk, in de foetbalkantine. Tja, wer  aigenlik niet?
Ik hew ’t d’r sels och soa moeilik met, sêg ik jim eerlik, maar de mînsen om mij hine nag meer, frees ik. Wat souwen jim d’r fan fine at je elke keer ferbeterd worre  deur ‘n taaljunky? Se sien my soa starigan ankommen: de taalferbeteraar. Myn fryndekring wort d’r in elk gefal niet groater deur, om soa maar te sêgen. D’r binne goents die’t goed reagere at ik hur op ’n Bildtse taalfout wiis, maar dat binne in ‘e regel persoanen die’t ok gek op taal binne.
Klopt wel, want at ik op ’n fout wezen wor, aksepteer ik dat ok. Maar d’r binne ok goents, die’t ‘t d’r al moeilik met hewwe. En dan kinne se mij niet helliger krije as, at ik hur korrizjeer, se dan sêge: “Dat kin  ok.” Ni, dat kin niet! Of: “Wat kin ‘t mij skele. Se wete soa ok wel wat ik bedoel.” Dan mot ik altyd goed slokke en d’r om dinke om d’r gyn diskussy fan te maken,  want eens worre je ’t dan dochs niet.
Ik hew d’r wat op fonnen. Temînsen, dat docht ik… Ik ferbeter ’t stil in mijsels, soadat de ‘sondaar’ ’t niet hoort. Dan hew ik dochs nag wat foldoening. Maar dut kin ik niet altyd kônsekwint folhouwe. “Dou kînst dij ok gewoan de bek houwe, dan is alles ok oplost.” (sucht) Waar ’t maar soa maklik. Lijdsem mot ik nou toesien, hoe’t  de Bildtse taal op die menier starigan ferdwynt en dat wil ik foorkomme.
Teugen beter weten in, ja, maar deur myn ferslaving hou ik an as stofregen. En derom blyf ik maar fúl op min Bildts, soa as ‘steeds’, ‘femiddag’, ‘wurre’, ‘t omkeren  fan werkwoorden en gaan soa maar deur Maar ik wil soa graag fan die ferslaving ôf, want aansen komt ’t soa dat ik, krekt as Geert Wilders, liifwachten om mij hine  krij. Of dat as mînsen mij ankommen sien gau op skúl gaan of nag slimmer: dat gyneen meer met mij in de foetbalkantine sitte wil. Elke keer nim ik my foor om ’t  ferbeteren, te ferminderen, maar soks duurt altyd maar ’n hutsy, want dan gaat ’t alweer mis.
“Wer is ’t misgaan, Jan?” Op de legere skoal al. Der ston befoorbeeld in de rapporten: “Jan praat alleen maar Bildts.” Folgende rapport: “Jan blijft maar Bildts  raten” en ‘t lêste rapport: “Jan weigert Nederlands te praten.” Kônsekwinte liefde foor de Bildtse taal sat d’r dus al froeg in… Maar goed, nije week gaan ik de klinyk in en  hoop dat ik der gyn klinkers, metklinkers, strekys en dakkys teugenkom, maar ik bin bang dat d’r gyn klinyk is, die’t allenig maar met plaatsys werkt.
Mij opsoeke  likent my trouwens ok gyn goed plan. Ik mot dut sèls doen. Sterk weze. Meskien staat d’r over seuven weken weer ’n kollum fan mij in de krant. Hooplik met heel feul  skriiffouten, wat mij dan helendal niks skele kin...

Jan de Groot

Bildtse Post