’n Prot is âns

bildtspraakfoto-aldert-cuperus-2Nou’t wij in ’n groate gemeente weune, der’t Bildt en de Bildtse taal syn aigen plak kregen het en as domein-gebied ’t Bildt ôfpaald is, motte wij maar ’s om ôns hine  sien wat d’r feerder in de nije gemeente Waddenhoek is, dat wij op ’t Bildt hewwe en had hewwe.

Allereerst hewwe wij ôns taal, ’t Bildts, de belangrike kultuurdrager en groatse kinmerk fan ôns ”âns” wezen. Maar d’r is feul meer. Soa kinne wij met de auto fan Dykshoek tot an Harlingen an de binnenkant fan de seedyk rije, wat fan de Swarte Haan tot de Westhoek niet toestaan is. Ok kinne wij op ’t Bildt gyn foetgangersoversteekplakken (seebra’s). Die lêge wel in de ândere, ansloatene  gemeentes in de stâd en de dorpen.
Ok binne d’r op ’t Bildt gyn beweegbere draaiof kipbrûgen, gyn stoplichten, gyn parkeermeters, gyn blauwe sône’s. Wij hoeve op ’t  Bildt gyn parkeerskiif te hewwen, wij kinne overal op ’t Bildt fergeefs de auto delsette, ok op de passeerstroken an de Ouwe- Dyk. An de noordkant hewwe wij in de hele  nije gemeente de búttendyk die’t ons allegaar beskermt teugen ôns erf-fijand de see. De búttendyk noeme wij de Waker.
Wij hewwe dan ok nag de slaper, de Nije-Dyk fan Swartehaan ôf oast-an en de dromer, de Ouwe-Dyk, die’t baidegaar nag altyd deel útmake fan de ferdediging teugen de see. Slaperen dromerdiken komme in de rest fan de gemeente Waddenhoek ok foor. ’n Slaperdyk waar de Slachte, die’t bij Oasterbierum begint (of ophout) en 42  kilometer lang is. De Slachte wort in 1506 foor ’t eerst in de boeken noemd.
Sont 1995 doet hij gyn dienst meer as slaperdyk, maar lait nou as kultuurhistorys monumint mooi te wezen. In 2020 sil d’r weer ’n maraton over de Slachte organiseerd worre. Foor ’n niet onbelangryk part lait de Slachte binnen de grînzen fan de gemeente Waddenhoek. Die dyk is, krekt as de Bildtdiken, ’t bewaren en onderhouwen meer as wirrig. Op ’t Bildt binne de diken recht, krekt as de stikken lând  (gewinten), in de rest fan de gemeente Waddenhoek binne se bochtig en is de ferkaveling fan ’t boerelând like bochtig.
Wij mâge op ’t Bildt niet hondertdartig met de auto rije, soa as op de autodyk fan Marsum na Harlingen. Op ’t Bildt is tachtig, sestig en dartig de snelhyd der’t wij ’t met doen motte. ’t Bildt het de meeste winkelhaakplaatsen, en al kin ik ’t niet bewize, ik sêg ’t alle keren weer: de boereskuren binne op ’t Bildt ontstaan en hewwe hur fan ’  t Bildt út over Frysland ferspraid . Kortom op ’t Bildt is ’t heel faak âns as in de rest fan de gemeente Waddenhoek. En laat dat asjeblyft soa blive. Dat sille de Bilkerts  sels doen motte.


Aldert Cuperus

Bildtse Post