’Biltske les foar Biltske PABOstudinten’

1909-sijbe-knol’De tiid is ryp foar goed meartalich ûnderwiis’  - Als het aan de provinciale FNP ligt krijgen Bildtse studenten aan de PABO voortaan ook Bildtse les tijdens hun opleiding. Dit zou in samenwerking met Bildts Aigene kunnen worden opgezet. De partij hoopt dat het onderwijzen in de eigen ’memmetaal’ - of dat nu Bildts, Fries of Stellingwerfs is - zo beter van de grond komt. ”It is no noch te frijbliuwend.”

Door Gerard de Jong -  Dat zegt kandidaat-Statenlid Sijbe Knol in een gesprek met deze krant. Knol (28) - zoon van oud-bankman Age Knol - groeide op in  Berltsum en woont sinds augustus vorig jaar in St.-Annaparochie. Hij begon als raadslid in Menameradiel, en zit sinds de oprichting van Waadhoeke in de  gemeenteraad voor die partij.
De leden van de provinciale FNP zien het in hem zitten en zetten hem op plek drie voor de komende Statenverkiezingen. Het vak Fries schiet op veel plekken  in de provincie tekort, constateert Knol.
Actiegroep Sis Tsiis maakt zich er hard voor en organiseert op 9 maart een demonstratie in Leeuwarden om aandacht voor Fries in het onderwijs te vragen.  Knol is een van de sprekers tijdens de manifestatie.  ”Ik ha hjir op de Ulbe sitten. Wy hiene dêr ien oere Frysk yn ’e wike. Ik wie suver in analfabeet yn myn eigen memmetaal. Dat ik mei in sprekbeurt oer ’Bear Boeloe en Keakeltsje de Hin’ it fak helle seit eins genôch: de les stelde net folle foar.”
Knol hekelt het feit dat, om mensen aan het Bildts en Fries te helpen, het leren van deze talen zo vaak als ’fun’ wordt omschreven. ”It wurd ’fun’ allinnich al, dat is Ingelsk! Dat soe ’wille’ wêze moatte. ’Fun’ is in diskwalifikaasje fan hoe wichtich jo eigen taal is, wêr’t it foar stiet. It fertsjinnet it om serieus naam te  wurden.”
Gedeputeerde Sietske Poepjes (CDA) heeft een stip op de horizon gezet: in 2030 moeten alle scholen een zogenaamd A-profiel voor het Fries hebben, en  er (meetbaar) goed onderwijs in geven. Knol vindt dat veel te laat. ”It kin net fan hjoed op moarn, mar 2030 is fierstente let. Dat betsjut dat der wer in  generaasje opgroeit sûnder goed Frysk ûnderwiis,” zegt Knol, die direct aanvult: ”Wer’t ik Frysk sis, bedoel ik ek it Biltsk en Stellingwarfs.”
De FNP zit ook in het college van Gedeputeerde Staten, maar kan op dit gebied blijkbaar niet het verschil maken. ”Miskien moat taalbelied yn it nije kolleezje,  as wy meidogge, wol nei de FNP ta.”
Zeker één dagdeel les in de eigen regionale taal, dat moet op z’n minst gebeuren. En dat moet gewoon mogelijk zijn, vindt ook FNP-coryfee Bram Bonnema,  die zich als mentor opwerpt voor Knol. Bonnema: ”Oeral binne de meartalige skoallen yn opkomst. Op it Bilt kin dat krekt sa goed it Hollânsk, Ingelsk, Frysk en Biltsk wêze. At op it Bilt en yn Fryslân de fiertaal op skoalle altyd Hollânsk is, kreëarrest in sfear dat bern harren gelyk ferbrekke at hja  harren memmetaal prate. Dat hoecht net.”
Taalontwikkeling begint thuis, maar het onderwijs kan volgens de FNP-mannen een veel grotere rol spelen. ”Uteinlik moat it fan de minsken sels komme.  Mar jo eigen taal op skoalle is like wichtich. ’t Fonnemint yn St.-Anne hat gelok mei meester Coos van Kooten, dy’t entûsjast en goed Biltsk jout. Net eltse skoalle hat sa’n master of juf. It moat dêrom by de oplieding beginne,” aldus Bonnema. Knol: ”Der sille grif elts jier sa’n 10, 20 studinten fan it Bilt nei de PABO gean. Wêrom soene se der ek net lessen Biltsk krije kinne?  Foar it Frysk is dat al regele. Sa liede jo se ek foar de eigen regio op. Hjir soe dat kinne  mei help fan bygelyks Bildts Aigene.”
De partij wil er stevig op inzetten tijdens de verkiezingscampagne. ”Wy hawwe net in soad mei taalpuristen. Wy binne ek net fan it ferplichtsjen, mar it  frijbliuwende mei der no wol ôf. De FNP wie aardich oan it fergriizjen, mar der is no in nije lichting jonge politisy dy’t wer in nij besef fan harren ôfkomst en taal hawwe. De tiid is der ryp foar.”
Op de foto: Sijbe Knol.

Bildtse Post