San Sebastián

As kranteman is ’t best raar at je sels onderwerp in ’t nijs binne, maar ik mot ’t d’r dos nag even over hewwe. Soa’t jim meskien lezen of hoord hewwe, hew ik ’n beurs toewezen kregen. Ik mâg twee maanden naar ’t Baskise San Sebastián om der te werken an myn literêre debút, ’Blau fan dagen, griis fan onrust’. De útsinding fynt plak in ’t kader fan ’t literêre  útwisselingsprojekt Oare Wurden / Other Words. 

’t Boek gaat over de opkomst fan (’t bewustwezen fan) de Bildtse Beweging, eand jaren ’70 fan de forige eeuw, ant nou. Die ontwikkelings   besien ik deur de ogen fan drie generasys Bilkerts, mînsen die’t dichtbij mij staan (hewwe). ’t Idee burrelde al langer, en deuze kâns kwam op ’n perfekt momint lâns. Alles fiel op syn plak.
’n Boek over ’t Bildts en Bilkerts, skreven deur ’n Bilkert, in ’t Bildts. Hoe loochys is ’t dat je dat dan doen in… San Sebastián? Is ’t wel ’n goed idee om soa’n intrinsyk Bildts boek te skriven op ’n plak dat op soafeul menieren niet op ’t Bildt likent? Nou’t ik wat fertrouder bin met ’t idee dat ik ok echt gaan, weet ik dat ’t antwoord hondert prosint is: ja, dat is best loochys, en  bovenal ’n deksels goed idee.
’t Bildt en de Bildtse taal sitte in myn hart. ’t Stroomt deur de aren en bepaalt myn idintiteit. Foor ’n part is dat dink ik ok wêrom at myn foorstel deur de sjury útkoazen is. ’t Bildt(s) hew ik altyd bij mij, at ik nou op Swarte Haan of in San Sebastián bin. Wat dut búttenlâns skriversferbliif soa geskikt maakt, is dat ik na Baskenlând mâg. Friezen hite ’grutsk’ te wezen op hur taal en  kultuur, maar – soa is mij fan ferskillende kanten fersekerd – in Baskenlând leeft dat nag tien keer soa sterk. Sorge foor je aigen taal en kultuur – sonder dat ’t ’eng’ of al te nasjonalistys wort – is der tot ’n kûnst ferheven.
De Basken wete deur hur lange geskidenis hoe belangryk at aigen taal en idintiteit binne, en hoe kwetsber at dat weze kin at ’t onderdrukt wort. ’t Is goed om te beseffen dat dut anno 2017 nag genog gebeurt, rezjyms die’t mînsen of folken ferbiede om hur aigen taal te praten. ’t Koerdys in Turkije en Iran, ’t Oeigoers in Sina, ferskillende minderhydstalen in Ruslând. ’t Bildts wort niet onderdrukt. Inteugendeel, je konnen de leste tiid de tillefizy of radio niet ansette of ’t gong over ’t Bildt en de Bildtse taal. ’n Unike hoefeulhyd andacht, andacht die’t d’r in ’t ferleden nooit soafeul weest het. Dat is ’n flinke opsteker. Maar dat kwam niet soamaar anwaaien: de feule Bildtse frijwilligers hewwe der hard foor werkt.
Taal, seker ’n minderhydstaal, is gyn fanselssprekendhyd. En as gyn ânder hewwe de Basken dat erfoeren. Ik hoop ’n soad op te steken fan hoe’t sij hur taal en aigenhyd ’n plakky geve. Sij kinne mij ’n spigel foorhouwe. Want dat is ’t mooie fan dut projekt. Alle deelnimmers binne skrivers in hur aigen minderhydstalen, maar deur deuze útwisseling kinne wij nander just fine in universele waarheden. Saken die’t foor elkeneen gelde, ongeacht welke taal je prate.
Ant beslút: ’t tal filesitasys, dat ik sont ’t bekind worren fan myn avontuur kregen hew, is werklik waar overweldigend. Nooit had ik docht dat soafeul Bilkerts hier soa blij met weze souwen. ’t  Is hest krekt at jim allegaar blij binne, dat ik even twee maanden fort bin! Ni, ik skat ’t op groate waarde: jim gunne ’t mij persoanlik, maar fooral ok ’t Bildts sels.
In San Sebastián wil ik op ’t eerste plak werke an myn droom, ’Blau fan dagen, griis fan onrust’. Maar ik foel mij, sterkt deur jim prachtige reaksys, ok ’n ambassadeur foor ’t Bildts. At se na die twee maanden ”in heel Baskenlând Bildts lulle”, soa’t ik al hoord hew, kin ik niet belove, maar dat se wete wer’t ’t Bildt lait, en dat wij Bildts prate, dat ferseker ik jim.

Bildtse Post