Rechtút

bildtspraakfoto-johan-de-jong-3’t Bildt het ’n nij gesicht. Niet alleen is de gemeente ’n streek worren, maar komme je fanút Belkum anrijen, dan ferriist starig ’t imposante werk fan Henk Rusman,  acht meter de lucht in – de hoogte fan de seedyk. ’t Kondigt an: ”Tussen de diken rust de see in myn akkers.”

Die eerste keer dat ik ’t sâg hong de stimming fan ’t ferdwinende Bildt in de lucht. Meskien derom deed de ”rustende” see mij doe dinken an ’n grâf en an ’n  ôfskaid. Nou dink ik ok an kracht, stoutmoedighyd, onferskrokkenhyd: wie is in staat weest de see te ruste te lêgen? Hoe hewwe se hur timme kinnen? Ik bin d’r fan onder de indruk, ok foordat ik wist fan die ôfmetings, of fan de drie Bildtse diken die-t ’t kûnstwerk simboliseert. Derover leerde ik later, en ik most even soeke. De  drie diken openbare hur fral in ’t perfekte sij-ansicht.
In ’t spesjale bewaarnummer fan deuze krant, ter gelegenhyd fan ’t ôfskaid fan de gemeente ’t Bildt (Bildtse Post, 29 desimber 2017), fertelde de oud- burgemeester Krol over ’t werk: ”Ik hoor van steeds meer mensen dat ze er enthousiast over zijn. De enige kritiek die ik wel eens hoor is dat het verkeerd staat, dat  het vanaf Berltsum komend een wel erg massief beeld is. Dan zeg ik: rij drie rondjes om de rotonde, dan heb je ’m door. Dan zie je het.”
Foor mij staat ’t werk presys goed, maar niet krekt at je d’r omhine rije. Ik snap ’t beswaar wel en dat is ok wel wat Bildts aigen. Drekt sien wille wer’t ’t op staat. Gyn  gedoe, gyn omwegen, recht foor syn raap. ’t Past bij dieselde hoekighyd dat d’r in eerste instânsy ok wel gemopper en protest over ’t werk waar. ’n Bepaald tipe Bilkert fertaalt ”kûnst” met ”nutteloas.” ”Rechtút en gyn poeha,” skreef oud-burgemeester Dankert in dieselde krant over ’t Bildtse karakter. Dat geldt foor prate (hew  wat te sêgen of sêg niks) en al helendal foor wer’t wij geld in steke: at ’t gyn funksy het dan hoeft ’t niet.
Maar derom staat ’t werk ok goed. ’t Simboliseert niet alleen de diken – foor mij simboliseert ’t de Bilkert sels. Krekt fan forenen massyf en ondeurdringber. Gyn  franje, niet te deurgrônden; stil, imposant en krachtig. Je motte wat moeite doen – d’r even omhine lope of rije.
Dan openbare hur feule lagen en ferrassend feranderende forms. Hier is wat te ontdekken. ’t Werk geeft him niet soamaar, maar beloant wel de moeite. Rusman geeft ôns niet alleen ’t Bildt, hij geeft ôns de Bilkert.
Dat alles ’n funksy hewwe mot is ’n misreken. Dat is niet altyd maklik út te lêgen, geld spreekt nou een keer makliker tot de ferbeelding. Maar geld het waarde,  omdat ’t tot de kollektive ferbeelding spreekt en niet ânsom. Late wij ok niet fergete dat, tussen al dat funksjonalisme deur, d’r hyltyd maar meer groate antallen kûnstners na de Bildtse diken komme – foor rúmte en rust, foor de linen en foor ’t licht. Ok dat is ’t Bildt.
Idereen weet en foelt dat d’r ’n groat ferskil is tussen waarde en nut, en dat ’t nutteloaze soms de groatste waarde het. Rusman het ’n werk maakt, dat ’t Bildt wirg  is. ’t Draagt bij an de herkinberhyd, en dermet de erkinberhyd, fan ’t Bildt. ’t Is des te belangriker om ’t Bildt op de kaart te houwen in ’n tiid werin’tde gemeente der   eg haald is.


Johan de Jong

Bildtse Post