Aigen risiko

bildtspraakfoto-johan-de-jong-3’n Hut leden ston in ’e NRC ’n mooi artikel over hoe’t maisys hur tunworig klede (Nathalie Wouters, ”Super origineel in je skinny jeans,” NRC Handelsblad, 8 septimber, 2017). Tinermaisys fan fandaag likene hyltyd meer op nander.

’t Kin hest niet âns of jou herkinne: t-shirt, strak, kort leren jassy, sportskoenen, en  inderdaad: de bekinde strakke spikerbroek (”skinny jeans”). ’n Ogenskynlik identike, eenkledige generasy. 
As een fan de redenen wort – fansels – de smart-phone maar weer ’s opfoerd. Maisys overlêge op soasjale media offens over wat se andoen, kike massaal  trends ôf, maar fral: leve met ’t bewustwezen dat ’n flater fortendaliks op internet staat. Alles is riskant. Gefolg: massaal risiko útslútte. Wie’t altyd bekeken wort, maakt de failige keus. Opfâlend waar fral dat de maisys in kwessy hur konformisme helendal niet sien: sij onderskaide hur ècht deur middel fan (foor mij) amper sichtbere detais op feerder identike kleren.
De Amerikaanse komyk Dave Chappelle ferbiedt sont ’n paar jaar tillefoans bij syn optredens. At je na binnenen wille, motte je ’m inlevere. Humor het ’n  ferrassingselemint norig, en dat ferdwynt at al je grappen drekt op YouTube staan. Maar nag meer dan ferrassing draait humor om risiko. De grîns opsoeke kin alleen deur d’r overhine te gaan. De angst dat een ’foute’ opmerking fortendaliks ’n digitale skandpaal oplevert, is de doadsteek fan de skerpe komedy. ’t Filmende publyk het niet deur dat ’t dermet sels de kwaliteit fan hur entertainment omleeg trekt.
Op ’n dâg, doe’t ik ’n kleuter waar (myn herinnering is hier – barmhartigerwiis – faag), sâg ik inenen de overeenkomst tussen de witte pakken fan judoka’s en  karateka’s met myn badjas. ’t Waar ’n openbaring: in myn badjas waar ik onoverwinnelik. Ik wou him an na skoal.
Ik had niet ’t gefoel dat ik ’n risiko nam. Hait en  mim sâgen niet wat ik sâg, maar ik wou ’t beslist. Myn klasgenoaten sâgen ’t úteandelik ok niet; ’t eksperiment eandigde bij ’t fruit eten. Ik had d’r gyn spyt fan. Sou dat fandaag nag kinne?
Ik beskou mysels as romantikus. Maar de soasjale media hewwe niet altyd de skuld, en froeger waar niet alles beter. Alleen ’n dwaas ferklaart ferandering per  definisy tot fijand. Ik waiger ferset teugen wynmolns of de bierkaai. Ferandering is nooit alleen goed of niet goed. Maar alle feranderings hewwe effekten. En effekten feroorsake risiko’s.
Omdat nije week ’n spesjaal bewaarnummer ferskynt, is dut de leste reguliere Bildtse Post fan dut jaar. Dermet is dut de leste Bildtspraak ôfkomstig út de  gemeente ’t Bildt, foordat die feerder gaat as ”regio”. Utrekend skreven deur ’n Bilkert om úttens. Ik berekende lessen dat ik al hest krekt soa lang niet meer op ’t  Bildt weun, as dat ik d’r wel weund hew. In de tussentiid is ’n soad feranderd. En dos: myn ferbining met ’t Bildt en ’t Bildts is, dink ik, groeid. Idintiteit – aigenhyd –  feraist altyd twee dingen: toebehore èn ferskille. Meskien bin ik soms  meer Bildts in Amsterdam.
Alle aigenhyd is risiko. Risiko kinne je analisere, beperke of lope. Je kinne ’t ok nimme. Ok in tiden fan gemeentekonformisme, betrede wij as Bilkerts ônze  toekomst op ôns aigen risiko.


Johan de Jong

Bildtse Post