Sorg

bildtspraakfoto-johan-de-jong-3In myn absolút favorite koffysaky in Utrecht foltrekt ’m ’n bloedstollend tafreel. ’t Maisy is instrueerd dat se mij, de klant, frage mâg welk koeky ik bij myn koffy hewwe wil. Derna is hur de tang geven wermet de koekys pakt worre kinne. Nou prebeert se dermet myn butterkoeky út de folle pot te pakken.

De linkerhând hout de pot open dus ’t sil met alleen de rechter motte. Hur bewegings binne bewust, maar ok heel fersichtig en heel, heel starig. Al seker dartig folle sekonden streelt ’t úteande fan de tang, as waar ’t ’n sînsor, bij ’t opperflak fan de koekys  lâns. Ut hur ogen spreekt opperste konsîntrasy. Alles in my hoopt op súkses. Inwindig skreauw ik ’n koeky de klauwen fan de tang in. Dan draait se hur heel starig om na hur kollega en konstateert, frustrasyloas en faitlik: ”het lukt niet.” Se anskout hur te hulp skietende kollega, die’t ’t koeky flot pakt, fol bewondering.
In De Koekfabriek krije je altyd ’n koeky na keuze bij de koffy. Alleen, soms motte je d’r even op wachte. Op internet wort de saak beskreven as ”sociaalmaatschappelijke bakkerij”. De mînsen die ’t d’r werke hewwe ’n ”afstand tot de arbeidsmarkt”. Foor ’n groat part gaat ’t om mînsen met ’n ferstandlike beperking. Die binne meestal an ’t werk in de bakkerij, en soms helpe se in ’t koffywinkeltsy. Se pakke de koekys, tere servetten of bediene (met help) de kassa.
Ik wor altyd blij fan ’n besoek an De Koekfabriek, en niet alleen omdat se de beste koffy fan de stâd skinke. Ik mot d’r faak lache. Dat is maklik ferkeerd op te fatten – as at ’t om leedfermaak gaan sou of om plesier in andermâns beperking. Maar ’t punt is just dat ’beperkings’ helendal niet binne wat opfalt. ’t Is fral soa ferfrissend om ergens te wezen der’t  effisjînsy soa dúdlik niet de hoogste waarde is.
Wat ’t meest opfâlt is sorg en sorgfuldighyd. Foor de metwerkers onderling. Foor ’t produkt. En fral de sorgfuldighyd en konsintrasy die’t  stopt wort in de klaine handelings die’t jou en ik as simpel en onbelangryk beskouwe. Ik sil ’t ok niet romantisere – d’r is ok genog, soms hilarise traaghyd, wat onhandighyd, wat  onbegryp. D’r is stare in de leegte en d’r is ingelegeduld bij de begelaiders.
Maar dos binne ’t niet alleen de mînsen met beperking die’t hier wat lere (ergens bij te horen, wat te maken, met te doen). De toewaiding wermet sij hur taak ferfulle herinnert mij elke keer weer even an de mooglikhyd fan ’n heel andere omgang met de dingen. Moeilik om presys te beskriven. ’t Het te maken met eerbied en trots in ’t alledaagse.

Johan de Jong

Bildtse Post