Strijd dorpsnamen Waadhoeke barst los

1709-huidige-plaatsnaambordenHoe zullen de dorpsnamen in de nieuwe gemeente Waadhoeke gespeld worden? Zoals het nu staat, zijn die van Menameradiel en Littenseradiel Fries geschreven, en die van Franeker en het Bildt Nederlands. De vraag is of dat zo blijft. In Franekeradeel gaan stemmen op om de spelling in Waadhoeke gelijk te schakelen, en dan naar het Fries. Met als gevolg dat er op  het Bildt ook Friese dorpsnamen komen. Twee Bildtse partijen zien het met lede ogen aan, maar in Franeker ziet men het wel zitten. ”Ik wol ek wol Biltske plaknammen, mar dan moatte de Bilkerts dat sels regelje.”

Door Gerard de Jong - Het spel is op de wagen. Jehannes Elzinga uit Franeker gooide de knuppel in het hoenderhok: als Fries heeft hij recht op Friese plaatsnamen, schreef hij in een brief aan de raad van Franekeradeel, die vorige week in het Friesch Dagblad werd gepubliceerd. Hij pleit voor gelijkschakeling: één uniforme spelling voor de hele gemeente. Aangezien Menameradiel en Littenseradiel al voor Friese dorpsnamen gekozen hebben, is Fries voor de hele gemeente Waadhoeke het meest logisch, betoogt hij. Dat zou betekenen dat de namen op het Bildt ook Fries zouden worden. En dat is Frije Bilkerts en Werkgroep het Bildt een doorn in het oog.
Bestaande situatie - In het herindelingsontwerp gaat men uit van de bestaande situatie. Littenseradiel en Menameradiel hebben zelf voor Friese dorpsnamen gekozen, en die blijven in de nieuwe gemeente dus Fries. Franekeradeel en het Bildt hebben altijd vastgehouden aan de Nederlandse spelling. Een motie van Werkgroep het Bildt en Frije Bilkerts om de dorpsnamen officieel Bildts te spellen (St.-Anne in plaats van St.-Annaparochie, Ouwe-Syl in plaats van Oudebildtzijl etc.) werd zowel in 2009 als 2015 verworpen. CDA, VVD en PvdA zien Bildtse dorpsnamen om uiteenlopende redenen niet zitten.
Rechtsgang - Elzinga bepleit nu Friese namen, voor de hele nieuwe gemeente. Dat de namen van Franeker en het Bildt Nederlands blijven, zou volgens hem en de Topografyske  Wurkgroep Fryslân ”in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel”. ”By it meitsjen fan it nije rjochtsgebiet Waadhoeke wurdt de ynwenner fan it iene doarp – kwa Fryske rjochten – net gelyk  behannele as de ynwenner fan it oare doarp. Hoe’t jim it oplosse, dêr gean ik net oer. Mar ik (en mei my in protte oaren) binne fan betinken dat my binnen de gemeente Waadhoeke  deselde rjochten takomme as de ynwenners fan it aanst eardere Littenseradiel en Menameradiel,” schrijft Elzinga. Hij dreigt met een rechtsgang om dit voor elkaar te boksen.
’It Bilt moat it sels regelje’ - In zijn brief aan de raad maakte Elzinga geen uitzondering voor het Bildts. Dat is opmerkelijk, omdat de Franeker fractiemedewerker is van de FNP. Frije Bilkerts  heeft zich voor de komende verkiezingen juist bij die partij aangesloten, omdat men vindt dat het ’hoeden en noeden’ van het Bildts daar in goede handen is.
Elzinga zegt in een reactie dat de brief op persoonlijke titel geschreven was en dat voor het Bildts, wat hem betreft, wel degelijk een uitzondering gemaakt kan worden. ”It giet my allinnich om Frjentsjerteradiel. Frysk is de twadde Rykstaal. Mei Menaam en Littenseradiel al yn it Frysk, hawwe wy ek rjocht op Fryske doarpsnammen. Dat is it ’gelijksheidsprincipe’. At it Bilt graach Biltske nammen hawwe wol stypje ik dat fan herte, mar dan moat it Bilt dat wol sels bepale. Dat kin ik net foar har dwaan. It Biltsk is gjin erkende taal mei de rjochten dy’t it Frysk wol hat.”
’Lit it mar gebeure’ - Volgens Haye Stellingwerf, fractievoorzitter van Werkgroep het Bildt en een van de pleitbezorgers van Bildtse dorpsnamen op het Bildt, is dit waarom zijn partij samen met Frije Bilkerts met de motie kwam. ”Myn earste reaksje op de brief fan Elzinga wie: lit it mar gebeure. Dan sjogge de oare Biltske partijen wêr’t wy foar warskôge hawwe. Us stânpunt is  noch altyd gelyk: wy soene graach Biltske plaknammen op Bilt hawwe (met uitzondering van Minnertsga, red.). Om it Biltsk sa ek in plakje te jaan yn de nije gemeente: plaknammen bliuwe,  ek at de taal miskien minder sprutsen wurdt. By de weryndieling is ôfsprutsen dat de besteande situaasje liedend is. Ik tink net dat it ûnderwurp dit jier noch op de aginda fan de Biltske rie komt, dêr is gjin mearderheid foar. Dat is oan it nije kolleezje en rie fan Waadhoeke. Mar at it inisjatyf fan Elzinga of in oar dochs slagget, slút ik it ek net út.”
’’t Is nou an de drie pertijen’ - Leendert Ferwerda, fractievoorzitter van Frije Bilkerts, denkt evenmin dat het dit jaar nog op de agenda komt. ”Wij hewwe faak genog ’t taalbelang benoemd om de plaknamen op ’t Bildt Bildtstalig te maken. ’t Is de erkinning fan je aigen taal en past nou alheel bij anfroegen Europese erkinning fan ’t Bildts. D’r is ant nou toe gyn meerderhyd in de Bildtse raad; wij wille niet nag ’s met ’e kop tun de muur lope. CDA, PvdA en VVD fine dat de dorpsnamen op ’t Bildts Nederlânstalig blive motte, maar niet, soa saaien se, dat se Frystalig worre. ’t Is nou an  die drie pertijen - die’t ok nou ’n raadsmeerderhyd hewwe - at se ’t soafeer komme late wille.”

Bildtse Post