Ideeën en inspiratie te over op symposium minderheidstalen op Ouwe-Syl

1741-jelske-dijkstra-van-de-fryske-akademyDoor Gerard de Jong - Een taalburgemeester, vlogs, online Bildts woordenboek? Het begint met respect - Het was een bonte verzameling, zaterdag in de Aerden Plaats: Franekers, een Amelander, een Drent, Friezen, en uiteraard veel Bilkerts. Allemaal waren ze naar Ouwe-Syl gekomen om te horen hoe ze hun minderheidstaal verder kunnen helpen. Vechten voor je minderheidstaal is niet altijd makkelijk, maar de aanwezigen liepen over van ideeën en goede wil. 

De provincie steekt het Bildts bovendien een hart onder de riem: het laat alle burgemeesters een overeenkomst ondertekenen om ervoor te zorgen dat het Bildts er in Waadhoeke niet op achteruit gaat. Dialect, streektaal, mengtaal: hoe talen als het Bildts, Franekers, Amelanders en Drents ook genoemd of wetenschappelijk gekwalificeerd worden, ze hebben veel gemeen. Het zijn vrijwilligers die hun eigen taal in het hart voelen bonzen en zich daar sterk voor willen maken. Iedereen sprak zijn of haar eigen taal; van een Babylonische spraakverwarring was geen sprake.
Dat het symposium gehouden werd was toch echt te danken aan het Bildts. Een aanvraag om het Bildts te laten erkennen als taal onder het Europees Handvest werd eerder dit jaar  afgewezen door minister Ronald Plasterk, op aanraden van de Nederlandse Taalunie. Geen status, te moeilijk, wellicht teveel gedoe en verplichtingen. Toch reikte de Taalunie de  Bilkerts de hand. Want ook zij erkennen dat er íets moet gebeuren met de ‘taalvariëteiten’ in de provincie. Nu zweven ‘identiteitstalen’, talen die belangrijk zijn voor grote groepen mensen, in het luchtledige. Provincie Fryslân wil daar verandering in brengen door er beleid voor te maken (zie kader).
‘Respect voor taal’ - “De taalstatus is afgewezen, daar gaan we het nu niet weer over hebben,” maakte Hans van der Velde van de Fryske Akademy meteen duidelijk. “Daar moeten we  het mee doen. De vraag is: hoe gaan we nu verder?” Volgens Van der Velde begint het met respect. “Er is heel veel beweging. Als het nu om het Bildts gaat, of om het Nederlands van migranten. Hoe gaan we daar mee om, welke status geven we daar aan? Het belangrijkste is dat we allemaal op dezelfde lijn zitten, en respect hebben voor elkaars taal.” Centraal  stond toch de vraag hoe het Bildts behouden kan worden in de nieuwe gemeente Waadhoeke.
De overheid kan niet alles oplossen, maar wel flinke ondersteuning bieden. “Gemeente  aadhoeke moat in balâns fine tusken it Frysk en it Bildts, Stêdsfrysk, Amelands ets. It Biltsk moat der fierder útbouwd wurde yn de nije gemeente, oan de hân fan in stevich fundamint,” zei Alex Riemersma, lector Fries en Meertaligheid aan NHL Stenden. De aanwezige politici - wethouder Boukje Tol en drie leden van FNP Waadhoeke - konden zich daar wel in vinden.
Taalburgemeester - Uiteindelijk is het natuurlijk aan de sprekers van de taal zelf om deze levend te houden. Er kwamen zaterdag genoeg frisse ideeën op tafel. Zo gaf Abel Darwinkel  een bevlogen verhaal over het Drents. Darwinkel werk bij het ‘Huus van de Taol’ in Emmen, dat zich met het Drents bezig houdt. Hij somde een waslijst aan activiteiten op die men rond de taal organiseert: cursussen, speciale bijeenkomsten, een jaarlijkse liedjeswedstrijd (waarbij elk jaar tien nieuwe liedjes geschreven worden ‘en an de taol toufoegd worden’). In het  oog sprong ook de speciale ‘taalburgemeester’ die de diverse varianten van het Drents hebben. 
Meer lesmateriaal - Liesbeth Varkevisser, leidster op de peuterspeelzaal Jonge Syl, gaf aan dat er wel meer Bildts lesmateriaal bij mag komen voor de jongere kinderen. “Tomke is eins it ienige leuke om te brûken op skoalle, maar dat is net genoch.” Voor de middelbare school-jeugd is er eigenlijk helemaal niets. De aanwezige politici zeiden hier wel wat aan te willen doen. Om die doelgroep te bereiken zal men toch met de tijd meemoeten. “Taalpuristen vinden het vaak maar niets, die chattaal, maar uit onderzoek blijkt dat social media zelf het  gebruik van de taal niet schaadt,” zei Van der Velde. “Op Whatsapp wordt de eigen taal het meest gebruikt. We staan voor een revolutie: het schrift gaat er langzaam uit. Wie schrijft er  nog een blog? Tegenwoordig zijn we massaal aan het vloggen, op Youtube, Snapchat etc.” Het leidde tot instemmend geknik. De wens om een online woordenboek of Google Translate voor het Bildts leeft eveneens sterk, bleek, al heeft dat nogal wat voeten in de aarde.
De Fryske Adakemy en de Taalunie hadden op zo’n vijftig aanwezigen gehoopt. Het werd de helft, maar die gingen allemaal wel geïnspireerd terug naar huis. Cor van der Meer van de Fryske Akademy noemde het een geslaagde ‘startbijeenkomst’. “De poalityk moat hiel bewust wêze fan de taaldifersiteit yn Waadhoeke. It feit dat wij hjir allehear binne hjoed is te  ankjen oan dat der sa fjochtsjen is foar it Biltsk. It tema stiet goed op de kaart.” Cor van der Meer van Mercator vulde hem aan: “Dit is pas it begjin. Maar dat de Taalunie en provînsje hjir achter stean is winst. It besef is der no.”
Bij de foto: Jelske Dijkstra van de Fryske Akademy in gesprek met de deelnemers aan de taalbijeenkomst. (foto: Jan Bonefaas)

Bildtse Post