Babylonys Baskenland

1721-iñigo-en-gerardIk mocht namens ’t Oare Wurden/ Other Words projekt na Baskenland, omdat myn mimmetaal ôns klaine, besondere Bildts is. Ik mocht krekt hierhine omdat se hier ok ’n minderhydstaal, ’t Baskys, prate. ’t Treffen met mînsen gaan hier ok foor ’n groat part over de idintiteit en taal die’t je hart kleurt, die’t ôns ferbynt in dut dúvvels mooie projekt. Ferbonnenhyd in ferskaidenhyd.

deur Gerard de Jong - Maar de groate paradoks, de muur der’t wij gaus teugenan lope, is: Wij ferstaan nander inkeld echt goed at wy Ingels prate. De Basken kinne fansels gyn Nederlâns  – laat staan Bildts. Ik praat ’n môndfol Spaans, maar myn Baskys komt ok na drie weken niet feul feerder as de beleefdheden. ’t Is ’n alleronhurigst moeilike taal. Dus is ’t Ingels ’n  kompromis, bij gebrek an beter.
Woorden fine om tot ’n betekenisfolle moeting te kommen is ’n hele besoeking. Kontakt lêge alleen al is ’n toer. D’r sou hier elke jaar ’n Elfstedentocht houwen worre kinne, soa moeilik is ’t om ’t iis te breken. ’t Ferskilt fansels per persoan, maar de meeste Basken binne in eerste instânsy wat ôfstandlik. At je over straat lope sien se je niet an. Nooit. De blik is strak foorút of  na binnenen keerd. Niet ’t oogkontakt dat wij wonnen binne, der bin ik my hier bra bewust fan worren.
Myn foorganger hier, de Frise skriver Bart Kingma, fertelde my hier al over. In myn naïviteit had ik de illuzy dat ’t wel wat metfâle sou. Ongetwifeld tot Bart’s genoegen geef ik grif toe dat hij gelyk had. Guster liepen my in dut middeleeuwse dorpy der’t ik sit drie mînsen foorbij. Hait, mim en dochter, dat waar wel dúdlik. Doe’t wy nander passeerden in de nauwe straat, keek ’t  maisy mij an, soawaar! Direkt, in de ogen nag wel. Se waren nag gyn fijf meter achter my, of ik hoorde hur sêgen: ’Dit gebouw is ook prachtig.’ ’t Waren Nederlanders.
De Basken binne in’t begin dus wat sloaten en op hursels. Maar: dat is alleen in ’t begin soa. At ’t iis dan dos broken – of hier: smolten – is, dan is’t helendal klaar. Binne se sonder útsondering wêrm, open, frijgevig, behulpsem en intresseerd. En blykt dat wij meer fan nander snappe dan je op ’t eerste gesicht sêge souwen. Met elk ’n aigen minderhydstaal moeilik út  te drukken, maar met de overeenkomst fan die aigen klaine taal ’n intrinsyk begryp dat niet útsproken hoeft te worren.
Guster sat ik in de kroeg met Iñigo, Baskys dichter en sjoernalist bij de krant Berria. Iñigo is de gesprekslaider foor wat se hier ’the Big One’ fan myn ferbliif noeme, ’t groatste evenemint: ’n rôndetafelgesprek foor publyk met sjoernalisten over taal, aigenhyd, idintiteit. Wij waren ’t gau eens: ergens wringt ’t dat wij allegaar soa met minderhydstalen doende binne maar onderling alleen kommunisere kinne in ’t Ingels.
Iñigo fertaalt ’n paar fan myn gedichten foor ’n poëzy-aven. Ik skreef se in ’t Bildts, sette se sels om in ’t Ingels, en hij fertaalt se fan Ingels in Baskys. Ik dink dat d’r gyn mîns op deuze wereld leeft die’t soawel ’t Bildts as ’t Baskys soa goed machtig is dat-y de poëtise kwaliteit fan baide kontrolere kin. Sels fertrou ik d’r maar op dat d’r nag wat fan de Bildtse siel deurskynt  in ’t Baskys, ondanks de feule fertaalslagen. In de wetenskap dat wij in dut Babylonië, dut prachtige Baskenland der’t nou al deuze talen bijnander komme, wij in ferskaidenhyd ferbonnen binne. ’t Blykt folop in ’t onderling kontakt. Ok sonder woorden. At ’t iis eerst maar broken is.
Bij de foto: Iñigo (l.) en Gerard

Bildtse Post